pogrzeb2Pogrzeb dzieci w Kościele Katolickim – zasady ogólne

W Kościele Katolickim istnieje możliwość odprawienia pogrzebu małemu dziecku, zarówno temu, które zostało ochrzczone, jak również takiemu, którego rodzice nie zdążyli ochrzcić, ponieważ umarło zbyt szybko.

Dla takich pogrzebów przeznaczone są specjalne teksty, inne niż podczas pogrzebów ludzi dorosłych. Nie ma najmniejszego znaczenia, jak małe było dziecko i czy zmarło przed, czy już po swoich narodzinach. Zgodnie z nauką Kościoła Katolickiego dziecko jest dzieckiem już od momentu poczęcia. Stąd możliwy jest również pogrzeb dziecka, które rodzice stracili na skutek poronienia, nawet na bardzo wczesnym etapie ciąży, o ile oczywiście będzie ciało dziecka i dokumenty konieczne do pogrzebu zgodnie z prawem państwowym.

Za małe dziecko uważa się dziecko, które „nie doszło do używania rozumu”, czyli zgodnie z kościelnymi normami prawnymi, dziecko, które nie ukończyło 7 lat. Istotne jest też to, że takie dziecko nie powinno przystępować jeszcze do sakramentu spowiedzi. Mogło natomiast przystąpić do innych sakramentów po chrzcie np. do sakramentu chorych, komunii świętej czy bierzmowania (przystąpienie do tych dwóch ostatnich sakramentów jest możliwe u małych dzieci w sytuacji zagrożenia życia). W odmawianych modlitwach można dopasować odpowiednie warianty tekstu do konkretnej sytuacji. Jeśli np. dziecko przystąpiło do Pierwszej Komunii Świętej, to w odmawianych modlitwach należy do uwzględnić.

Jeśli dziecko zmarło wkrótce po ukończeniu 7 lat, nawet jeśli już przystępowało do komunii i spowiedzi, to ewentualnie można również odmawiać te teksty. Pogrzeb starszych dzieci, nastolatków, odprawia się już stosując teksty według formularza „za zmarłych w młodym wieku”.

Pogrzeb dziecka ochrzczonego i nieochrzczonego różni się tylko treścią tekstów odmawianych modlitw. Nie ma różnicy w kolejności wydarzeń. Zgodnie z miejscowymi zwyczajami może być zarówno nabożeństwo w domu, w kościele a potem na cmentarzu, jak i tylko na cmentarzu. Jeśli rodzice sobie życzą, to podczas pogrzebu powinna być odprawiona msza święta.

Ksiądz odprawiający pogrzeb powinien być ubrany w szaty białego koloru, który symbolizuje czystość i radość nieba.

Obrzędy pogrzebu dziecka, zarówno ochrzczonego, jak i nieochrzczonego, znajdują się w specjalnej książce „Obrzędy pogrzebu”, którą mają księża, w rozdziałach VII – IX (część tekstów jest wspólna, inne podane są na przemian, raz podczas pogrzebu dziecka ochrzczonego, raz nieochrzczonego). Teksty modlitw odmawianych podczas mszy świętej pogrzebowej znajdują się w Mszale pod numerami 41 (pogrzeb dziecka ochrzczonego) i 42 (pogrzeb dziecka nieochrzczonego).

Pogrzeb dziecka ochrzczonego

„Zmarłe dziecko otrzymało chrzest święty i stało się przybranym dzieckiem Bożym. Teraz Bóg wezwał je do siebie i dał mu udział w życiu wiecznym. Wierzymy, że modli się ono za swoich rodziców i bliskich. Chcemy podziękować Bogu za zbawienie tego dziecka i prosić o pociechę dla rodziców i rodziny oraz o umocnienie naszej wiary.”

Modlitwy podczas pogrzebu dziecka ochrzczonego są pełne wiary w to, że dziecko jest już w niebie, że już cieszy się radością życia wiecznego.

„wierzymy, że Bóg daje ochrzczonym dzieciom udział w życiu wiecznym natychmiast, gdy opuszczą ten świat”

Wielokrotnie wspominany jest chrzest dziecka, następuje podziękowanie za dary życia i chrztu dla dziecka, a pokropienie trumny wodą święconą ma przypominać wodę chrztu, którą obmyte zostało dziecko z grzechu pierworodnego.

Skoro dziecko jest już zbawione, jest już aniołkiem, to nie ma mowy o pokucie za jego grzechy. Ono nie zdążyło zgrzeszyć. Natomiast rodzice, rodzina dziecka i wszyscy, którzy cierpią z powodu jego odejścia, niestety zdążyli już w swoim życiu nagrzeszyć. Stąd pojawiają się modlitwy za bliskich dziecka, o siłę dla nich i pragnienie osiągnięcia nieba, by dzięki temu spotkali się w przyszłości z dzieckiem. Modlitwa za rodzinę to także prośba o pociechę i ukojenie w cierpieniu z powodu straty dziecka.

Msza w czasie pogrzebu dziecka ochrzczonego

„Najłaskawszy Boże, Ty w swojej mądrości wezwałeś do siebie ......... w samym zaraniu jego/jej życia. Wierzymy, że przez chrzest stał/a się on/ona Twoim przybranym dzieckiem i przebywa już w Twoim Królestwie. Wysłuchaj łaskawie nasze prośby i spraw, abyśmy kiedyś razem z nim/nią mieli udział w radości życia wiecznego.”

Teksty modlitw odmawianych podczas mszy świętej pogrzebowej są specjalnie dostosowane dla sytuacji śmierci małego ochrzczonego dziecka. Podkreślono w nich wiarę w to, że dziecko już jest w niebie. Nie jest to więc msza w intencji dziecka, ale raczej w intencji tych, którzy cierpią z powodu jego straty. Stąd prośba o pociechę dla rodziców i bliskich dziecka oraz o to, by i oni kiedyś znaleźli się w niebie i tam spotkali ze zmarłym dzieckiem.

Pogrzeb dziecka nieochrzczonego

W Polsce Konferencja Episkopatu Polski wydała zgodę na pogrzeby kościelne dzieci, które zmarły przed chrztem, jeśli rodzice chcieli je ochrzcić. Zgoda ta obejmuje również mszę świętą pogrzebową. W innych krajach mogą obowiązywać inne przepisy niż w Polsce.

„Bóg zna swoje stworzenia od początku ich istnienia i wszystkie ogarnia swoją miłością. Z serdecznym współczuciem modlimy się razem z rodzicami i opłakującymi to dziecko i polecamy je miłosierdziu Jezusa Chrystusa, który umarł za wszystkich ludzi.”

Ponieważ Kościół jednoznacznie nigdy nie orzekł, co się dzieje z dziećmi nieochrzczonymi po ich śmierci, nie ma więc w tekstach pogrzebowych wyraźnego stwierdzenia, że dziecko jest w niebie. Chrystus umarł jednak za wszystkich i ta wiara w Jego miłosierdzie obejmujące wszystkich ludzi bez wyjątku dominuje w odmawianych modlitwach. Wspominane jest pragnienie chrztu dla zmarłego dziecka i właśnie to pragnienie wody chrztu ma symbolizować pokropienie trumny wodą święconą.

Modlitwą objęci zostają też rodzice i bliscy dziecka, by zostali umocnieni w ufności, że dziecko jest pod Bożą opieką i pocieszeni w smutku po stracie.

Msza w czasie pogrzebu dziecka nieochrzczonego

„Boże, Ty przenikasz ludzkie serca i udzielasz im pociechy. Ty znasz wiarę tych rodziców. Utwierdź ich przekonanie, że dziecko, które opłakują, ogarnia Twoja ojcowska miłość.”

Testy odmawianych modlitw, specjalnie dostosowane do sytuacji straty dziecka nieochrzczonego, wskazują, że jest to raczej msza w intencji tych, którzy cierpią z powodu straty dziecka. Dziecko żyło zbyt krótko, nie zdążyło zgrzeszyć, stąd nie trzeba się modlić za nie. To rodzicom i bliskim potrzebna jest pociecha w smutku i nadzieja na spotkanie z dzieckiem w niebie.

Autor tekstu: Filoruska 

  plakat 2